Nieszczepieni, szczepieni doustnie (OPV) i lub szczepionką z wirusem inaktywowanym (IPV) – podobieństwa i różnice

Ile prawdy jest w stwierdzeniu, że w razie powrotu wirusa polio do Polski szczepione dzieci chronią nieszczepione dzieci przed ewentualnymi infekcjami tym wirusem?  Stwierdzenie takie przekuwane jest często na zarzut wobec rodziców rezygnujących ze szczepień u swoich dzieci i nazywane przez niektóre osoby „pasożytnictwem”.

Rozważanie tej kwestii jest tylko hipotetycznym rozważaniem, ponieważ od 2002 Europa jest wolna od dzikich wirusów polio, do czego przyczyniły się szczepienia prowadzone w poprzednich dekadach. Ale sytuacja ponownego rozprzestrzenienia wirusów polio jest nadal możliwa, co pokazuje przykład Izraela, w którym przy wysokiej wyszczepialności w populacji w wielu ostatnich latach wykrywano dzikiego wirusa polio w ściekach, a przeprowadzone badania seroepidemiologiczne infekcje bez wystąpienia porażeń.

Zwróćmy uwagę na ujemne cechy szczepionki inaktywowanej IPV będącej podstawą profilkatyki przeciwko chorobom wywoływanym przez polio w Polsce:

IPV_ujemne cechyOdpowiedź i wyjaśnienie do zadanego pytania zawarte są w poniższym tekście i opierają się na literaturze naukowej o częstości wydalania szczepionkowego wirusa polio przez dzieci szczepione według schematu podobnego do polskiego kalendarza szczepień. Doświadczenia takie przeprowadzano kilkakrotnie w celu zbadania wpływu różnych schematów szczepień (inaktywowanych IPV i doustnych OPV) na odporność jelitowych błon śluzowych, w których to po doustnym szczepieniu lub naturalnej infekcji dochodzi do replikacji wirusa i ewentualnie wydalania wirusa wraz ze stolcem. Podawanie doustnej szczepionki OPV i badanie częstości wydalania szczepionkowych wirusów polio to uznany substytut naturalnych infekcji dzikim wirusem polio, który pozwala szacować efekt wydalania wirusów po ewentualnych naturalnych infekcjach. Możliwość wydalania wirusa polio przez duży odsetek szczepionych osób oznaczałaby, że ochrona osób nieszczepionych jest mitem.

Polski program szczepień ochronnych przeciwko polio

  • Zmiany w schemacie szczepień przeciwko polio w latach 1998 – 2004

RS1Źródło: Ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne związane ze szczepieniem doustną atenuowaną szczepionką

  • Schemat szczepień przeciwko polio w  roku 2013 dla polskich dzieci

RS7Źródło: Program szczepień ochronnych w Polsce w 2013 roku

  • Wiele środowisk postuluje, aby w Polsce całkowicie zrezygnować ze szczepień doustnych OPV, część rodziców sama decyduje się na rezygnację z OPV

2010 IPV w 6 roku zycia Polska

Częstość wydalania szczepionkowych wirusów polio u dzieci szczepionych wymaganymi dawkami szczepionki inaktywowanej

Dane z dwóch badań przeprowadzonych całkiem niedawno w USA (Laasri et al. 2005) i na Kubie (Galindo et al. 2007) pokazują, że w odsetek dzieci wydalających szczepionkowe wirusy polio po doustnym podaniu OPV jest bardzo wysoki wśród dzieci szczepionych uprzednio IPV (w USA stosowana jest szczepionka „wzmocniona”, którą podaje się jedynie 2 razy). Odsetki te wynoszą dla wymienionych badań:

  • 55% i 19% dla wirusa polio typu 1, 76% i 87% dla wirusa polio typu 2, 50% i 10% dla wirusa polio typu 3.  Przedstawione wyniki dotyczą obecności wirusa w kale dzieci wykazanych jeden tydzień po szczepieniu doustnym.
  • Badanie przeprowadzone w USA dostarcza dodatkowo danych o odsetkach dzieci szczepionych uprzednio IPV, u których wykryto wirusy polio po 3 tygodniach od podania OPV. Wyniki dla szczepionkowych wirusów polio typ 1, 2, 3 to 26%, 26%, 21%.

Poniżej najważniejsze tabele z wymienionych publikacji:

RS3  Źródło: Effect of Different Vaccination Schedules on Excretion of Oral Poliovirus Vaccine Strains, J Infect Dis. (2005)

RS4Źródło: Randomized, Placebo-Controlled Trial of Inactivated Poliovirus Vaccine in Cuba, N Engl J Med 2007

Co nam to mówi w kontekście polskiego kalendarza szczepień według, którego dzieci szczepione są obecnie w 1. i 2. roku życia szczepionką IPV, a szczepionkę doustną dostają dopiero w  6 roku życia?

Jeśli dojdzie do zawleczenia wirusa polio do miejsca pełnego dzieci, w którym może wystąpić zakażenie drogą fekalno-oralną np. żłobki czy przedszkola, to dzieci nieszczepione nie są chronione przez dzieci szczepione w sposób wykluczający zarażenie dziecka nieszczepionego przez dzieci szczepione IPV. Można założyć też, że odsetki dzieci szczepionych IPV i wydalających dzikie wirusy polio byłby nawet wyższy niż odsetki dzieci z doświadczeń z osłabionymi szczepionkowymi wirusami z preparatów OPV. Co więcej dane porównawcze z tych samych badań wśród dzieci nieszczepionych IPV, którym podano OPV, pokazują, że szczepionkowy wirus typu 1 był wydalany rzadziej przez dzieci nieszczepione niż przez dzieci szczepione uprzednio IPV (dla wirusa typu 3 wykazano różne wyniki). Dane te zebrano w meta analizie Systematic Review of Mucosal Immunity Induced by Oral and Inactivated Poliovirus Vaccines against Virus Shedding following Oral Poliovirus Challenge i podsumowano następująco:

RS5Źródło: Systematic Review of Mucosal Immunity Induced by Oral and Inactivated Poliovirus Vaccines against Virus Shedding following Oral Poliovirus Challenge, PLoS 2012

Częstość wydalania szczepionkowych wirusów polio u dzieci szczepionych wymaganymi dawkami szczepionki inaktywowanej IPV i jedną dawką doustną OPV

Jedynym znalezionym doświadczeniem uwzględniającym właśnie taką kombinację wcześniejszych szczepień, czyli zalecane 2/3 IPV i OPV przed kolejną doustną dawką szczepionkową wirusów z preparatu OPV jest publikacja z 1997 roku (Modlin et al. 1997). Amerykańskim dzieciom szczepionym 2 x IPV i 1 x OPV (grupa A) podano dodatkowe szczepienie doustne w 18 miesiącu życia, a po jednym tygodniu sprawdzano obecność szczepionkowych wirusów w kale określonej grypy dzieci. Zaobserwowano również w tym badaniu wysokie odsetki dzieci wydalających szczepionkowe wirusy:

  • 27 % dla wirusa polio typu 1, 11% dla typu 2, 54% dla typu 3,

co przedstawia poniższa tabela:

RS6Źródło: Humoral and Mucosal Immunity in Infants Induced by Three Sequential Inactivated Poliovirus Vaccine-Live Attenuated Oral Poliovirus Vaccine Immunization Schedules, J Infect Dis. (1997)

Co nam to mówi w kontekście polskiego kalendarza szczepień według, którego dzieci szczepione są obecnie w 1. i 2. roku życia szczepionką IPV i szczepionkę doustną w 6 roku życia? Można właściwie powtórzyć wcześniejszy wniosek: Jeśli dojdzie do zawleczenia wirusa polio do miejsca pełnego dzieci, w którym może wystąpić zakażenie drogą fekalno-oralną np. przedszkole czy szkoła, to dzieci nieszczepione nie są chronione przez dzieci szczepione w sposób wykluczający zarażenie dziecka nieszczepionego przez dzieci szczepione IPV i OPV.

Dorośli szczepieni tylko zalecanymi dawkami IPV i wielokrotnie dawkami OPV

 A w jaki sposób uodpornienie dorosłych osób (szczepionych w dzieciństwie) zapobiega wydalaniu i rozprzestrzenianiu się wirusów jeśli osoby takie zostaną eksponowane na doustną dawkę OPV? Trudno udzielić generalnej odpowiedzi na to pytanie ponieważ przedstawione powyżej doświadczenia odnoszą się tylko do populacji dzieci, a różne roczniki populacji dorosłych poddawane były różnym schematom szczepień w dzieciństwie. W publikacji Modlin et al. 1997 ujęto również grupę dzieci szczepionych dwa razy IPV i trzy razy OPV (Grupa C) i zaobserwowano następujące odsetki dzieci wciąż wydalających szczepionkowe wirusy polio:

  • 18% – wirus typu 1, 3% – wirus typu 2, 17% – typu 3 (patrz grupa C tabela powyżej).

Możliwe, że ten wynik jest także reprezentatywny dla populacji dorosłych szczepionych w dzieciństwie zalecanymi dawkami IPV i więcej niż jedną dawką OPV.

Podsumowanie

Wszystkie powyższe publikacje pokazują jednoznacznie, że szczepione polskie dzieci w wieku 1-5 lat (3 dawki IPV) i dzieci powyżej 6 roku życia szczepione dodatkowo doustnie (1 dawka OPV) prawdopodobnie nie powstrzymałyby przeniesienia zakażenia wirusami polio drogą fekalno-oralną na nieszczepione dzieci w przypadku gdyby doszło do infekcji wśród dzieci w danym przedszkolu, żłobku czy szkole. Podobna sytuacja mogłaby również mieć miejsce w wielu krajach rozwiniętych, w który przed wielu laty zrezygnowano ze szczepień doustnych. Autorzy cytowanej meta analizy przytaczają nieco uspokajające dane o znacznie wyższej skuteczności szczepień inaktywowanych w zapobieganiu transmisji szczepionkowych wirusów polio drogą oralno-oralną jak i niewielką liczbę publikacji sugerujących, że dzieci szczepione tylko IPV wydalają szczepionkowe wirusy polio krócej i w znacznie mniejszej ilości niż osoby nieszczepione.

Przedstawione dane podważają jednak podstawy do zarzutów o „pasożytnictwo” kierowanych często wobec dzieci nieszczepionych przeciwko polio przez rezygnację ze szczepień ich rodziców. Przy wysokim dwucyfrowym odsetku dzieci i dorosłych mogących również wydalać i roznosić wirusy polio medialna nagonka i oskarżenia wobec nieszczepionych dzieci są tylko absurdem i dowodem na wielką niekompetencję osób w to zaangażowanych.

W mało prawdopodobnym przypadku zawleczenia dzikiego wirusa polio do Polski, to właśnie tysiące szczepionych osób bez wystarczającej odporności jelitowych błon śluzowych może być głównym źródłem wydalania i roznoszenia wirusów polio. Nie łudźmy się jednak, że media zmienią swoją taktykę stygmatyzacji i obwiniania o wszelkie niedoskonałości szczepień garstkę nieszczepionych dzieci.

Reklamy
%d blogerów lubi to: