Eradykacja wirusa polio a wielka i cicha epidemia porażeń wiotkich u dzieci

Na całym świecie szumnie świętowane są postępy programu eradykacji wirusa polio, którego celem jest stworzenie świata wolnego od polio. Eradykacja polio oznacza sytuację, kiedy nie występują zachorowania na polio, nie stwierdza się zarazka w materiale pobranym od ludzi, ani w materiale pobranym ze środowiska.

Zasługą programu eradykacji wirusa polio jest drastyczny spadek zachorowań wywoływanych przez ten wirus na całym świecie. Obecna sytuacja pozwala założyć uzyskanie świata wolnego od polio od 2014 roku. W 12 miesięcznym okresie od  sierpnia 2011 r. do sierpnia 2012 r. zidentyfikowano na całym świecie 353 przypadki infekcji dzikiego wirusa polio zakończone paraliżem, głównie w krajach afrykańskich i azjatyckich, co pokazuje mapa poniżej:

Źródło: Polioeradication.org

Świat wolny od polio kojarzy się większości osób ze światem wolnym od paraliżu dziecięcego, bo tak kiedyś nazywano porażenia wiotkie u dzieci. Niestety przy braku zainteresowania mediów i fleszy z roku na rok rośnie liczba porażeń wiotkich u dzieci i młodzieży. Porażenia te wywołane są wirusami innymi niż polio lub innymi niż wirusy czynnikami.

Epidemia ostrych porażeń wiotkich w krajach rozwijających się

W samym 2011 roku zarejestrowano w bazie danych WHO ponad 100 000 przypadków porażeń nie wywołanych dzikim wirusem polio, a liczba ta nie zawiera przypadków z krajów rozwiniętych, które ich nie zgłaszają do WHO (takie jak Wielka Brytania czy USA). Głównym czynnikiem zakaźnym są enterowirusy, czyli wirusy z tej samej rodziny co wirus polio. Dla przykładu dane z 2005 roku pokazały, że śmiertelność w Indiach w przebiegu paraliżu niewywołanego dzikim wirusem polio wynosiła 8,5% – 2 razy więcej niż w przebiegu paraliżu dzikim wirusem polio, a trwałe kalectwo stwierdzono w 35,3% przypadków (Polio programme: let us declare victory and move on, Indian Journal of Medical Ethics, 2012). Pełne dane liczbowe dotyczące ilości porażeń na świecie na podstawie zgłoszeń do WHO przedstawiono poniżej:

Źródło: Polio case count, WHO

Ponad 100 000 przypadków paraliżu wśród dzieci rocznie! Warto wiedzieć, że obecnie kategoria AFP zawiera również przypadki paraliżu wywołanego szczepionkowym wirusem polio. Biorąc pod uwagę (niepełne) dane z WHO można sporządzić wykres unaoczniający zamaskowany i rosnący problem paraliżu dzieci głównie w afrykańskich i azjatyckich krajach rozwijających się (w krajach rozwiniętych przyjmuje się 1 przypadek porażeń na 100 000 mieszkańców za stałą):

Kto wybiera się do Afryki czy Azji może pocieszyć się, że wiele z tych krajów jest już wolne od polio. Za to ilość  paraliżu dziecięcego w tych krajach, szczególnie w wybranych regionach, rośnie z roku na rok. Wzrost liczby zachorowań wiąże się z poprawą rejestrowalności zachorowań, jednak coroczne wzrosty o ok. 10% w tych samych krajach muszą mieć też inne przyczyny. Liczba zachorowań nie zmiejszy się raczej w najbliższym czasie, choć na horyzoncie są już szczepionki przeciwko kolejnym enterowirusom (inne enterowirusy powiązane są z ok. 30% przypadków paraliżu).

W przygotowaniach do podróży do krajów rozwijających się zalecamy sprawdzenie w bazie WHO sytuacji w danym kraju, zwłaszcza zapadalności na porażenia dzieci na 100 000 mieszkańców (non-polio AFP rate) i porównanie danych ze standardowym wskaźnikiem porażeń u dzieci w krajach rozwiniętych, który wynosi 1 przypadek na 100 000 mieszkańców. Przeciętny lekarz zajmujący się „medycyną podróży” zna tylko dane epidemiologiczne związane z porażeniami wywołanymi wirusami polio. Przykład Indii pokazuje również, że przypadki paraliżu inne niż polio nie są traktowane na równi z przypadkami paraliżu wywołanym wirusem polio, a dzieci z non-polio AFP nie otrzymują odpowiednich terapii:

Biomedical IndieŹródło: Support for children identified with acute flaccid paralysis under the global polio eradication programme in Uttar Pradesh, India: a qualitative study

%d blogerów lubi to: