Epidemiologia polio z porażeniami i epidemia innych neuroinfekcji w połowie XX wieku w USA

Zła reputacja wirusa polio wiąże się z relatywnie rzadkimi powikłaniami infekcji w postaci porażeń / paraliżu, szczególnie widocznych i nagłośnionych w połowie XX wieku. Właśnie te powikłania i ich medialna prezentacja jak nic innego ukształtowały  publiczną percepcję chorób zakaźnych i programów szczepień.

W poniższym tekście przyjrzymy się dokładnie oficjalnym danym epidemiologicznym z USA dotyczącym poliomyelitis (w skrócie polio), kryteriom diagnostyki i rejestracji zachorowań z okresu epidemii polio i innych neuroinfekcji w USA (obecnej w połowie XX wieku w wielu krajach świata, zob. Epidemia polio i innych neuroinfekcji w XX wieku).

Opis epidemiologii zachorowań rejestrowanych jako „polio” w USA wygląda najczęściej tak jak w poniższym cytacie z Przeglądu Epidemiologicznego:

„(…) W USA do roku 1916 notowano jedynie zachorowania sporadyczne lub niewielkie epidemie. W 1916 roku wybuchła wielka epidemia obejmująca 27363 zachorowania (zapadalność 29,7 / 100 000). W latach międzywojennych utrwalił się epidemiczny charakter choroby. Występowała ona już w całej Europie, a poza Europą w Ameryce ( ….). Najwyższą zapadalność notowano w Stanach Zjednoczonych (…) .

Trzeci okres historii poliomyelitis rozpoczyna się od 1940 roku. Choroba ta ogarnęła wówczas cały świat i niemal we wszystkich krajach zaznaczyła się wyraźna tendencja wzrostowa liczby zachorowań, szczególnie intensywna po 1945roku. Nastąpił znamienny wzrost przeciętnej zapadalności w latach 1945-1954, który utrzymywał się do chwili wynalezienia i zastosowania szczepionek o raz wdrożenia szczepień masowych. Był to okres rozkwitu tej choroby. Następny okres rozpoczął się w drugiej połowie lat pięćdziesiątych od wprowadzenia szczepień przeciw poliomyelitis (…)

Pierwszą zastosowaną w praktyce szczepionką była szczepionka inaktywowana Salka, zawierająca trzy typy wirusa polio inaktywowane formaliną. Szczepionkę zastosowano po raz pierwszy w 1954 roku, została wprowadzona do masowego stosowania w Stanach Zjednoczonych w 1955 roku. Spowodowało to w ciągu kilku lat spadek liczby zarejestrowanych zachorowań na poliomyelitis o 90%.”

Źródło: Przegląd Epidemiologiczny 2002; 56:519-30

Naprawdę 90% dzięki szczepionce Salka? Dokładna lektura oficjalnych źródeł ukazuje, że powyższy opis nie przedstawia wszystkich istotnych czynników, które wpłynęły na dane epidemiologiczne poliomyelitis w USA.

Dane epidemiologiczne poliomyelitis dla Stanów Zjednoczonych

Najbardziej istotny okres dziejów epidemii zachorowań rejestrowanych jako polio w Stanach Zjednoczonych to lata 1951 – 1961, czyli okres od wprowadzenia oddzielnej rejestracji przypadków „polio” z paraliżem i „polio” bez paraliżu, aż do wprowadzenia szczepień doustnych w 1961 roku. Poniżej wykres obrazujący zapadalność na infekcje i neuroinfekcje zarejestrowane jako „polio” od 1951 do 1961 roku dla Stanów Zjednoczonych:

USA dane epidemiologiczne

Źródło: Na podstawie Surveillance of poliomyelitis in the United States, 1958-61, Public Health Rep. 1962

Teraz przyjrzyjmy się dokładnie kluczowym aspektom, czyli co i jak diagnozowano i rejestrowano jako polio z paraliżem i polio bez paraliżu / nieokreślone.

Rejestracja infekcji i neuroinfekcji jako polio przed rokiem 1955 w USA

  • W okresie bez badań wirusologicznych we wszystkich krajach na świecie przy diagnostyce i rejestracji przypadków neuroinfekcji stosowano wytyczne WHO. Wytyczne definiowały jak odróżnić różne typy zachorowań wywołanych przypuszczalnie wirusem polio – infekcję lub neuroinfekcję polio bez porażenia, neuroinfekcję polio z porażeniem rdzeniowym, lub z porażeniem opuszkowym – od innych jednostek chorobowych. Rozróżnienia dokonywano przy pomocy historii przypadku, obrazu klinicznego i badania płynu mózgowo-rdzeniowego – więcej na stronie Ewolucja kryteriów rozpoznawania i rejestrowania infekcji lub neuroinfekcji jako polio.
  • W 1954 roku przeprowadzono w USA badanie kliniczne inaktywowanej szczepionki Salka – zwane Francis Trial – więcej szczegółów na stronie Badania inakatywowanej szczepionki Salka – Francis Trial z 1954 r. Na obszarze gdzie testowano szczepionkę zaostrzono kryteria diagnostyczne i rejestracyjne, aby uniknąć błędnych diagnoz i uzyskać wiarygodność danych przy ocenianiu skuteczności szczepionki. Największą różnicą między protokołem badania i dotychczasową praktyką było wprowadzenie nowej procedury diagnostycznej i rejestracyjnej przypadków z paraliżem – przy braku  trwałego paraliżu > 60 dni przypadek rejestrowano jako “polio bez paraliżu” – co samo w sobie redukowało ilość zarejestrowanych zachorowań z paraliżem.
  • Badanie wykazało 60-70% skuteczność szczepionki Salka w ochronie przed paraliżem wywołanym wirusem polio typ 1 i brak skuteczności w redukcji zachorowań bez określanych jako „bez paraliżu” (w tym podgrupę stanowiły zachorowania z nietrwałym paraliżem). Doświadczenia z Francis Trial i naukowa debata z 1954 roku były podstawą do oficjalnego ujednolicania i upowszechniania bardziej rygorystycznych kryteriów kwalifikowania przypadków neuroinfekcji z paraliżem jako polio z paraliżem w USA od następnego roku. Zmiany miały duży wpływ na dane epidemiologiczne zachorowań rejestrowanych jako polio z paraliżem i bez paraliżu.

(R)Ewolucja kryteriów rejestracji infekcji i neuroinfekcji jako polio od 1955 roku

  • W 1955 wraz z powstaniem Poliomyelitis Surveillance Unit (ang. PSU – jednostka ds. monitorowania zachorowań na poliomyelitis) roku ujednolicono i rozpowszechniano NOWĄ procedurę z protokołu badania szczepionki Salka, czyli:

i. Pierwsze badanie przesunięto na 10-20 dobę od nastania paraliżu.

ii. Rejestracja przypadku neuroinfekcji z trwałym praliżem jako polio z paraliżem wymagało trwałego paraliżu potwierdzonego drugi raz 50 – 70 dni od wystąpienia paraliżu.

iii. Przy braku drugiej weryfikacji zgłoszony przypadek podlegał interpretacji w PSU.

  • Ponadto wiele przypadków kwalifikowanych jako polio z paraliżem poddawano dodatkowo laboratoryjnej weryfikacji na obecność wirusa polio. Każdy przypadek bez wykrycia obecności wirusa polio eliminowany był z ostatecznych statystyk polio. Przypadki bez weryfikacji nadal rejestrowano jako polio z paraliżem. Naukowcy i diagnostycy raportowali wskaźniki od ok. 60 do ok. 80% wykrywania obecności wirusa polio u osób z klinicznym obrazem odpowiadającym polio z paraliżem – więcej na stronie Wyniki badań wirusologicznych z okresu epidemii polio z porażeniami. Nieznany jest sposób rejestracji zachorowań z trwałymi porażeniami niewywołanymi wirusami polio w przypadku, gdy izolacja wirusa polio była negatywna.
  • USA reported casesPrzypadki bez trwałego paraliżu (głównie aseptyczne zapalenie mózgu) rejestrowano jako polio tylko wtedy, gdy w badaniu laboratoryjnym potwierdzono obecność wirusa polio. Wszystkie te przypadki rejestrowano najprawdopodobniej jako meningitis/inne (od 1956 r.) lub aspetic meningitis (od 1960 r.).

Niewyjaśnione zjawiska w danych epidemiologicznych z USA dot. polio

Od momentu wprowadzenia szczepienia Salka do masowego użycia w USA można zaobserwować wiele zjawisk w danych epidemiologicznych (patrz wykres u góry strony):

1) W latach 1955 – 1957 nastąpił drastyczny spadek zapadalności na polio klasyfikowane jako „bez paraliżu” – (co wtedy oznaczało również przypadki z nietrwałymi porażeniami), mimo że szczepionka Salka pokazała w badaniu klinicznym w 1954 roku brak skuteczności w zapobieganiu polio o takim przebiegu.

2) W latach 1957 – 1959 liczba przypadków na polio bez porażeń pozostawała na prawie takim samym niskim poziomie, mimo że liczba przypadków polio z paraliżem i zapadalność rosła w latach 1957 – 1959.

3) W latach 1955 – 1957 nastąpił spadek zapadalności na polio z paraliżem we wszystkich grupach wiekowych (tak jak wśród dzieci), mimo że szczepieniami objęto w tych latach głównie dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym i w niewielkim stopniu starsze grupy wiekowe. Na przykład w grupie wiekowej 20 – 35 lat zapadalność w latach 1955 – 1957 została zredukowana z o 85% mimo niewielkiej wyszczepialności w tej grupie wiekowe. Należy dodać, że inaktywowana szczepionka Salka nie zapobiegała transmisji wirusa polio w przypadku ekspozycji i infekcji, więc ochrona osób nieszczepionych przez masowe szczepienia (odporność zbiorowiskowa) nie miała miejsca. W latach 1957 – 1959 nastąpił wzrost zapadalności we wszystkich grupach wiekowych mimo zwiększania populacji zaszczepionej trzema lub więcej dawkami we wszystkich grupach wiekowych (kliknij, aby powiększyć):

USA dane epidemiologiczne wg wieku

Jak wyjaśnić te zjawiska i dane epidemiologiczne, które stoją w sprzeczności do właściwości używanych wówczas inaktywowanych szczepionek przeciwko polio? Najprawdopodobniej to właśnie zmiany w kryteriach diagnozowania i rejestrowania różnych typów zachorowań wpłynęły – oprócz szczepień – na zmiany w danych epidemiologicznych. Co by było gdyby dane epidemiologiczne sprzed 1955 roku poddać weryfikacji wg kryteriów używanych po 1955 roku?

Zapadalność na neuroinfekcje z paraliżem wywołanym wirusem polio w latach 1951 – 1959 według ujednoliconych kryteriów

Taką analizę przedstawiono podczas panelu ekspertów  w 1959 roku (uczestniczył w nim też Paul Meyer, statystyk zaangażowany w Francis Field Trials). Według opublikowanego protokołu z tego panelu w  The Present Status of Polio Vaccines, Illinois Medical Journal, 1960 (fragment tego protokołu na podstronie Panel dyskusyjny z 1959 r. – The Present Status of Polio Vaccines) spadek liczby przypadków polio z paraliżem między początkiem lat 50. a 1957 rokiem to w dużej mierze artefakt, który powstał na skutek zmiany kryteriów diagnozowania i rejestrowania poliomyelitis.

Biorąc pod uwagę dane oficjalne dane liczbowe przypadków neuroinfekcji z paraliżem zarejestrowanym jako polio z paraliżem i wszelkie zmiany diagnostyczne przedstawione powyżej panel ekspertów oszacował liczbę neuroinfekcji polio z trwałym paraliżem wg ustandardyzowanych kryteriów:

USA ust dane epidemiologiczne

Wnioski:

  • Dane epidemiologiczne do 1955 r. i po 1955 r. są zupełnie nieporównywalne.
  • Poprzez zmianę procedury diagnozowania wg klinicznych objawów porażeń i rozpowszechnienie badań laboratoryjnych na obecność wirusa polio uzyskano redukcję liczby przypadków rejestrowanych jako poliomyelitis z paraliżem i bez paraliżu od 1955 roku, niezależnie od szczepień Salka!
  • Biorąc pod uwagę szacowaną liczbę neuroinfekcji z paraliżem wywołanym faktycznie przez wirus polio można rozpoznać typowy dla infekcji wirusowych cykl ze szczytem zachorowań w roku 1955 i 1959 jak i latami między-epidemicznymi 1956 – 1958, oraz nietypowy brak cyklu dla chorób wirusowych w latach 1951 – 1954.
  • Legenda szczepionki Salka, która rzekomo doprowadziła do spadku zachorowań o 90% do 1960 roku, bazuje na niepoprawnym porównaniu liczby zachorowań rejestrowanych według różnych procedur i szczytu zachorowań w roku 1955 z liczbą zachorowań w latach „po-epidemicznych” 1960 – 1961. Od 1961 roku wprowadzono dodatkowo szczepienia doustne szczepionką Sabina.
  • Zła reputacja wirusa polio wiąże się przede wszystkim z wywoływaniem trwałego paraliżu u dzieci i dorosłych. Jak pokazuje powyższa analiza, trwały paraliż występował z częstością ok. 4 – 6 przypadków na 100 000 mieszkańców.
Reklamy
%d blogerów lubi to: