Epidemia polio z porażeniami i epidemia innych neuroinfekcji w XX wieku

Dzisiejsza retoryka związana z epidemią choroby wywołanej wirusem polio pomija istotne fakty o równoległym wzroście ilości neuroinfekcji wywołanych wirusami innymi niż polio wśród dzieci w wielu krajach, czego dowodzą wyniki badań wirusologicznych przedstawione na stronie Wyniki badań wirusologicznych z okresu epidemii polio z porażeniami.

Epidemia infekcji z powikłaniami neurologicznymi u dzieci (m.in. porażenia, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, i inne), a potem również u dorosłych, miała miejsce od początku lat 40 (np. USA, kraje Europy Zachodniej) lub lat 50 (np. Polska), czyli w okresie, gdy utrzymywał się trend spadkowy umieralności i ilości powikłań z powodu typowych dla wieku dziecięcego infekcji (odra, krztusiec, szkarlatyna, zob. dane dotyczące Polski – Szczepionki nas nie uratowały cz. II – Polska). Trend wzrostu zapadalności na neuroinfekcje wydawał się wręcz być odwrotnie skorelowany z rozwojem służby zdrowia i poprawą warunków bytowych i sanitarnych, co dało podstawę do dogmatu o polio i warunkach sanitarnych i umiarkowanego zainteresowania innymi czynnikami ryzyka polio z paraliżem (zob. część I, część II, część III). Warto też zwrócić uwagę, że epidemia neuroinfekcji u dzieci nie zakończyła się po wprowadzeniu szczepień przeciwko wirusowi polio, ale trwała jeszcze wiele lat (dokładna analiza nie jest możliwa ponieważ neuroinfekcje inne niż poliomyelitis nie podlegały obowiązkowemu i usystematyzowanemu zgłaszaniu).

Fenomen transformacji infekcji wirusem polio z powszechnej i bagatelnej infekcji bez trwałych komplikacji na infekcję wywołującą neurologiczne powikłania powinno się przedstawiać i analizować łącznie z równoległą epidemią innych neuroinfekcji u dzieci w XX wieku.

Poniżej przedstawiono kilka pozycji polskiej literatury medycznej pokazującej w jakim kontekście wydarzenia związane z chorobą wywołaną wirusem polio miały miejsce.

Doniesienia o wzroście liczby neuroinfekcji w okresie przed wprowadzeniem masowych szczepień przeciwko polio

„… od szeregu lat w Europie Zachodniej, a od kilku lat również w Polsce daje się zauważyć wśród dzieci wzrost liczby zachorowań na choroby zakaźne, w których w obrazie klinicznym wysuwają się na pierwszy plan objawy ze strony układu nerwowego. Najbardziej jaskrawym tego przypadkiem jest notowane od 3 lat nasilenie przypadków choroby Heinego-Medina. Jednocześnie zauważono zwiększenie się liczby zachorowań na zapalenie wielonerwowe, prawdopodobnie pochodzenia wirusowego, po chorobach zakaźnych, grypie, szczepieniach ochronnych itp. (…) Na podstawie piśmiennictwa oraz własnych spostrzeżeń dochodzimy do następujących wniosków:

1. Jednocześnie z nasileniem w Polsce przypadków Heinego-Medina, daje się zauważyć wśród dzieci wzrost liczby zachorowań na inne choroby zakaźne układu nerwowego

2. Zespół Guillan-Barre nie stanowi jednostki chorobowej.

3. Etiologia tego zespołu jest różna; prawdopodobną przyczyną w większości przypadków jest wirus.”

Obserwując występowanie chorób wirusowych układu nerwowego w Polsce na przestrzeni kilkunastu lat odnosi się wrażenie, iż ostatnio zachodzi u nas, podobnie zresztą jak w całej Europie Środkowej, wzrost tych schorzeń, jeśli się nawet nie uwzględnia choroby Heinego Medina.

Doniesienia o wzroście liczby neuroinfekcji w okresie po wprowadzeniu masowych szczepień przeciwko polio

„Wprowadzenie masowych szczepień żywą, atenuowaną szczepionką przeciw poliomyelitis spowodowało w Polsce w latach 1958-60 spadek zachorowalności z 21 do 0,15 na 100 000 (3, 6, 11, 12, 13,14) … Równolegle ze spadkiem liczby przypadków poliomyelitis zwiększał się odsetek chorób centralnego systemu nerwowego (csn) wywoływanych przez inne wirusy. W próbach wyjaśnienia tego zjawiska przyjęliśmy dwie możliwości: 1) rzeczywisty wzrost tych schorzeń, lub 2) „odsłonięcie” innych neuroinfekcji spowodowane eliminacją poliomyelitis. Prawdopodobnie część tych przypadków rozpoznawano poprzednio jako poliomyelitis. Można dopatrywać się przyczyny etiopatogenetycznej tego zjawiska w zachwianiu równowagi biocenotycznej flory wirusowej przewodu pokarmowego, w następstwie wyparcia zjadliwego wirusa poliomyelitis przez atenuowane wirusy szczepionkowe masowo wprowadzane.”

Warszawa 1963, 250 neuroinfekcji, izolacja wirusów od 100 osób, 152 dodatnie wyniki, 137 z rozpoznaniem AZO, najczęściej ECHO, Coxsackie znacznie nasilenie przypadków zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w miesiącach letnich 1963 roku w warszawie spowodowane było przez trzy wirusy, ECHO 9, ECHO 4, Coxsackie B 3, z których dominujący był wirus ECHO 9.”

„Po wprowadzeniu szczepień w listopadzie r. 1958 szczepień ochronnych szczepionką Salka, a w r. 1959 żywą atenuowaną szczepionką Koprowskiego nastąpił gwałtowny spadek zachorowań na poliomyelitis. Gdy w latach 1961 – 1965 zanotowaliśmy 16 przypadków polio z terenu województwa katowickiego, to z chorobami neurologicznymi o etiologii niewątpliwie wirusowej było ich 880. W zależności od klinicznego obrazu można wydzielić następujące grupy: z aseptycznym zapaleniem opon (AZO) było 396 chorych, z zapaleniem mózgu 179, z obwodowym porażeniem nerwu twarzowego 65, ….

Około 60% wszystkich chorych było w wieku poniżej 7 lat. Przypadki AZO występowały w ciągu całego roku, osiągając szczytowe nasilenie w miesiącach letnich, od lipca do października tak, że krzywa epidemiczna jest podobna do krzywej polio. Dawniej wszystkie takie przypadki tego typu uznawaliśmy za postać oponową polio. Obecnie zniknęły postacie polio, a przypadki AZO utrzymują się nadal i to w liczbie nawet większej niż w latach największego nasilenia polio…. Odosobnione obwodowe porażenie nerwu twarzowego przyjmujemy do leczenia szpitalnego w liczbie prawie o połowę mniejszej niż w latach epidemii polio. Nie dowodzi to wcale zmniejszenia się liczby zachorowań, gdyż doniesienia pracujących w lecznictwie otwartym mówią o czymś wprost przeciwnym…

Zapalenia mózgu występują w znacznie większej liczbie niż w latach epidemii polio, a w niewielkiej tylko liczbie przypadki z niedowładami i porażeniami, gównie o typie wielonarządowym. … Wiemy, że wirus polio nie jest jedynym wirusem, który uszkadza ośrodkowy układ nerwowy. W rozpoznaniu różnicowym musimy uwzględniać i inne wirusy z grupy Arbor, Adeno i Nani, jak również Myxo i Nita, które mogą dawać objawy chorobowe podobne do porażennej, mózgowej i rdzeniowej postaci polio. Szczególnie dużą rolę w zakażeniach ośrodkowego układu nerwowego odgrywają wirusy ECHO i Coxsackie… Uważa się nawet, że porażenia, które w okresie epidemii szybko się cofnęły nie były wywołane wirusami polio.

Niektóre dane zdają się przemawiać za tym, iż ilość neuroinfekcji wirusowych zwłaszcza spowodowanych enterowirusami (28), stale wzrasta. Jakkolwiek najważniejsza z nich, tj. choroba Heinego-Medina została obecnie prawie wyłączona dzięki szczepieniom ochronnym, to zarazem fakt ten otworzył niejako drogę do większego rozprzestrzeniania się innych zakażeń wirusowych układu nerwowego (18). Zjawisko to tłumaczy się m.in. zniknięciem konkurencji wirusa Polio (29), lub powstaniem nowych szczepów wirusów (6). Mówi się również o „odsłonięciu” innych neuroinfekcji wskutek wyeliminowania Polio (29). Przykładów można podać wiele. … Na terenie Łodzi mogliśmy spostrzec 3-krotny wzrost ilości niektórych postaci neuroinfekcji w ciągu 20 lat (10)…. Osobne zagadnienie stanowi zjawisko, które można by ujmować jako ewolucję obrazu klinicznego niektórych neuroinfekcji, wywołaną najprawdopodobniej zmianą powinowactw wirusów do określonych struktur tkankowych. Mam tu na myśli te przypadki, w których znane wirusy wywołują choroby o odmiennym obrazie klinicznym niż to miało miejsce. Np. do niedawna przyjmowano, że enterowirusy wywołują przede wszystkim zapalenie opon lub zespoły poliomielityczne względnie pseudo-poliomielityczne, a jedynie wyjątkowo, u małych dzieci zapalenie mózgu lub uszkodzenie nerwów obwodowych. Mnożą się obecnie doniesienia wskazujące na dezaktualizację tej zasady…

Doniesienia pochodzące z ostatniego dziesięciolecia (1, 4, 5, 11), w tym również z Polski (2, 6, 17, 18), dotyczące etiologii j.z.o [jałowego zaplenia opon mózgowo-rdzeniowych] wskazują na malejące w obecnej sytuacji epidemiologicznej znaczenie wirusów polio oraz wzrost znaczenia pozostalych enterowirisuów (ECHO, Coxsackie). Według niektórych autorów może to mieć związek z eliminacją wirusa polio za pomocą żywej, atenuowanej szczepionki, co stwarza korzystne warunki dla namnażania się w jelitach pozostałych enterowirusów (15)… W Polsce (2, 6, 17, 18) opisano epidemię w Mrągowie (ECHO-4), Świdnicy (ECHO-4, ECHO-9), w Warszawie (Coxsackie, B3, ECHO-4, ECHO-9), w woj. Krakowskim (ECHO-9). Niektóre epidemie wywołane enterowirusami obejmują znaczną liczbę zachorowań: we wspomnianej wyżej epidemii w województwie krakowskim stwierdzono 231 przypadków, w epidemii w Milwaykue (Stany Zjednoczone) – ponad 28 000 przypadków”

W ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby przypadków parapoliomyelitis. W Polsce w latach 1960-1965 choroba ta stanowiła 12,2 % ogólnej liczby przypadków o obrazie klinicznym poliomyelitis (cyt. wg 2). Przyczynę tego rodzaju zjawiska można tłumaczyć, między innymi, wykonywaniem od 1960 r. badań wirusologicznych w każdym podejrzanym przypadku. Można zatem przypuszczać, że choroba ta występowała i dawniej, jednak z powodu niewykonywania badań wirusologicznych zaliczana była do grupy poliomyelitis. Druga możliwość to wzrost wirulencji wirusów Coxsackie lub ECHO. Nie można również wykluczyć, że w następstwie szczepień doustnych atenuowanymi żywymi wirusami Polio, nabłonek przewodu pokarmowego staje się odporny na zakażenie wirusem Polio, natomiast równocześnie powstają odpowiednie warunki do osiedlania się w nim i rozmnażania innych enterowirusów. Jeśli tak jest, choroba ta powinna wyraźnie dominować u osób szczepionych doustnie przeciw polio. Według niektórych autorów masowe szczepienia przeciw polio aktywizują inne enterowirusy (2).”

Reklamy
%d blogerów lubi to: